Βρετανία: Θεσμοθετείται άδεια μετά από απώλεια κύησης – ''Κανείς δεν πρέπει να παλεύει για χρόνο για να πενθήσει''
Από τον Απρίλιο του 2027, οι εργαζόμενοι στη Μεγάλη Βρετανία που βιώνουν απώλεια κύησης πριν από τις 24 εβδομάδες θα δικαιούνται έως δύο εβδομάδες άδεια. Τι προβλέπεται ήδη σε Ισπανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες – και τι ισχύει στην Ελλάδα.
Η Βρετανία θεσπίζει για πρώτη φορά δικαίωμα άδειας για τις γυναίκες που βιώνουν απώλεια κύησης πριν από τις 24 εβδομάδες και για τους συντρόφους τους. Από τον Απρίλιο του 2027 θα δικαιούνται έως δύο εβδομάδες άδεια από την εργασία τους. Την ώρα που όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αρχίζουν να αναγνωρίζουν ότι μια αποβολή δεν είναι κάτι από το οποίο μια γυναίκα οφείλει απλώς να «επιστρέψει στη δουλειά», στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη αντίστοιχη αυτοτελής άδεια πένθους.
Μια γυναίκα χάνει μια εγκυμοσύνη. Μπορεί να χρειάζεται ιατρική φροντίδα. Μπορεί να πονά. Μπορεί να αιμορραγεί. Μπορεί να πενθεί ένα παιδί που περίμενε. Και μαζί με όλα αυτά, μπορεί να πρέπει να σκεφτεί κάτι πολύ πιο πεζό: αύριο πρέπει να πάω στη δουλειά;
Η Βρετανία επιχειρεί τώρα να δώσει μια θεσμική απάντηση σε αυτό το ερώτημα.
Η βρετανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε στις 22 Σεπτεμβρίου 2026 ότι από τον Απρίλιο του 2027 οι εργαζόμενοι στη Μεγάλη Βρετανία που βιώνουν απώλεια κύησης πριν από τις 24 εβδομάδες θα αποκτήσουν για πρώτη φορά νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα σε έως δύο εβδομάδες άδειας πένθους χωρίς αποδοχές.
Και το δικαίωμα δεν αφορά μόνο τη γυναίκα που κυοφορούσε. Θα καλύπτει επίσης τον σύντροφο, τον άλλο βιολογικό γονέα και τους intended parents σε περίπτωση παρένθετης μητρότητας, αναγνωρίζοντας ότι η απώλεια μιας εγκυμοσύνης μπορεί να αποτελεί πένθος και για τον άνθρωπο που τη βιώνει δίπλα της.
Όπως το έθεσε η βρετανική κυβέρνηση ανακοινώνοντας το μέτρο: «Κανείς δεν θα πρέπει να χρειάζεται να παλεύει για χρόνο ώστε να πενθήσει».
Τι ακριβώς αλλάζει
Μέχρι σήμερα, στη Μεγάλη Βρετανία η νόμιμη άδεια πένθους για γονείς κάλυπτε τον θάνατο παιδιού κάτω των 18 ετών και τη θνησιγένεια μετά τις 24 εβδομάδες κύησης. Μια αποβολή πριν από αυτό το όριο δεν δημιουργούσε αντίστοιχο αυτοτελές δικαίωμα.
Με τη νέα ρύθμιση, η προστασία επεκτείνεται στην απώλεια κύησης πριν από τις 24 εβδομάδες, ανεξάρτητα από το στάδιο στο οποίο συνέβη.
Η άδεια θα φτάνει τις δύο εβδομάδες και θα είναι χωρίς αποδοχές. Το τελευταίο έχει ήδη προκαλέσει κριτική από οργανώσεις που υποστηρίζουν ότι το δικαίωμα στην άδεια χάνει μέρος της αξίας του όταν ένας εργαζόμενος πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στον χρόνο για να αναρρώσει και να πενθήσει και στον μισθό του.
Η αλλαγή αφορά τη Μεγάλη Βρετανία -Αγγλία, Σκωτία και Ουαλία- καθώς η Βόρεια Ιρλανδία έχει διαφορετική εργατική νομοθεσία και, μάλιστα, βρίσκεται ήδη ένα βήμα μπροστά.
Από τον Απρίλιο του 2026, στη Βόρεια Ιρλανδία προβλέπονται έως δύο εβδομάδες άδεια για αποβολή πριν από τις 24 εβδομάδες, με δυνατότητα και νόμιμης αμοιβής για όσους πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.
Η Ευρώπη αρχίζει να αντιμετωπίζει διαφορετικά την απώλεια κύησης
Δεν υπάρχει σήμερα ένα κοινό ευρωπαϊκό δικαίωμα άδειας μετά από αποβολή. Η νομοθεσία της ΕΕ προβλέπει ελάχιστα δικαιώματα για άδεια μητρότητας, πατρότητας, γονική άδεια και άδεια φροντιστή, αλλά δεν επιβάλλει στα κράτη-μέλη ειδική άδεια πένθους για πρώιμη απώλεια κύησης. Έτσι, οι ρυθμίσεις διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Η Ισπανία έκανε μια σημαντική αλλαγή ήδη από το 2023. Η ακούσια -όπως και η εκούσια- διακοπή μιας εγκυμοσύνης αναγνωρίζεται ως ειδική περίπτωση προσωρινής ανικανότητας για εργασία, για όσο διάστημα η γυναίκα λαμβάνει ιατρική φροντίδα από το δημόσιο σύστημα υγείας και δεν είναι σε θέση να εργαστεί. Δεν πρόκειται ακριβώς για «άδεια πένθους» συγκεκριμένου αριθμού ημερών. Είναι όμως ρητή αναγνώριση στη νομοθεσία ότι η απώλεια μιας κύησης μπορεί να απαιτεί απουσία από την εργασία, χωρίς να αντιμετωπίζεται απλώς σαν μια συνηθισμένη ασθένεια.
Στην Πορτογαλία, όταν μια απώλεια εγκυμοσύνης δεν καλύπτεται από άλλη σχετική άδεια, προβλέπεται έως τρεις συνεχόμενες ημέρες απουσίας λόγω απώλειας κύησης. Το δικαίωμα μπορεί να ασκηθεί και από τον πατέρα, ενώ απαιτείται ιατρική βεβαίωση ή δήλωση από νοσοκομείο ή κέντρο υγείας που πιστοποιεί την απώλεια.
Και η Ιρλανδία κινείται πλέον προς την ίδια κατεύθυνση. Τον Ιούλιο του 2026, η κυβέρνηση ενέκρινε πρόταση για τη δημιουργία πέντε ημερών πληρωμένης άδειας για γυναίκες που βιώνουν αποβολή πριν από τις 23 εβδομάδες κύησης. Η αλλαγή επιχειρεί να καλύψει ένα κενό της ιρλανδικής νομοθεσίας: μέχρι σήμερα, πλήρης άδεια μητρότητας προβλεπόταν σε περίπτωση θνησιγένειας μετά τις 23 εβδομάδες, αλλά πριν από αυτό το χρονικό όριο δεν υπήρχε ειδική κρατική προστασία.
Στο Βέλγιο, ειδικές ρυθμίσεις έχουν αρχίσει επίσης να εμφανίζονται στον δημόσιο τομέα. Πρόσφατες αλλαγές προβλέπουν δύο εργάσιμες ημέρες άδειας σε περίπτωση απώλειας κύησης, τόσο για την εργαζόμενη που κυοφορούσε όσο και για τον/τη σύζυγό της, σε συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικού του Δημοσίου.
Η εικόνα επομένως δεν είναι ενιαία. Άλλες χώρες μιλούν για άδεια πένθους, άλλες για αναρρωτική άδεια ή ανικανότητα προς εργασία και άλλες δημιουργούν ειδικά δικαιώματα συγκεκριμένων ημερών. Η κατεύθυνση, όμως, είναι ενδιαφέρουσα: η απώλεια μιας εγκυμοσύνης αρχίζει να αποκτά ξεχωριστή θέση και στην εργατική νομοθεσία.
Τι ισχύει για πρώιμη απώλεια κύησης στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα υπάρχει πλέον άδεια 20 ημερών με αποδοχές για εργαζόμενους γονείς σε περίπτωση θανάτου του παιδιού τους, χωρίς άλλη προϋπόθεση. Η νομοθεσία προστατεύει επίσης την έγκυο εργαζόμενη και προβλέπει δικαιώματα όταν απαιτείται απουσία από την εργασία για λόγους υγείας που συνδέονται με την εγκυμοσύνη.
Δεν προβλέπεται, όμως, αντίστοιχη αυτοτελής άδεια πένθους ειδικά για την πρώιμη απώλεια κύησης, όπως αυτή που θεσπίζει τώρα η Βρετανία.
Στην πράξη, μια εργαζόμενη που χρειάζεται χρόνο για σωματική ανάρρωση μετά από αποβολή μπορεί να καλυφθεί μέσω ιατρικής/αναρρωτικής άδειας, ανάλογα με την περίπτωσή της. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από την αναγνώριση ενός αυτοτελούς δικαιώματος που λέει κάτι πολύ συγκεκριμένο:
Δεν χρειάζεται να είσαι σωματικά ανίκανη να εργαστείς για να δικαιούσαι χρόνο μετά την απώλεια μιας εγκυμοσύνης. Μπορεί απλώς να χρειάζεσαι χρόνο για να πενθήσεις.
Και ίσως αυτή να είναι η ουσιαστικότερη αλλαγή πίσω από τις νέες νομοθεσίες.
Για χρόνια, η πρώιμη απώλεια κύησης αντιμετωπιζόταν συχνά σαν κάτι που συνέβη αλλά δεν χρειάζεται να φαίνεται. Μια γυναίκα μπορεί να μην είχε ακόμη ανακοινώσει την εγκυμοσύνη της στη δουλειά. Οι άνθρωποι γύρω της μπορεί να μην ήξεραν καν ότι περίμενε παιδί. Κι όμως, από τη μια μέρα στην άλλη, εκείνη καλούνταν να επιστρέψει στο γραφείο σαν να μην είχε συμβεί τίποτα.
Η αναγνώριση της άδειας μετά από αποβολή δεν μπορεί να κάνει την απώλεια μικρότερη. Μπορεί όμως να σταματήσει να απαιτεί από τους ανθρώπους που τη βιώνουν να συμπεριφέρονται σαν να μην υπήρξε ποτέ.
Σχόλια