Μια σταγόνα ανθρωπιάς ποτίζει το χώμα όπου ξεφυτρώνει –ακόμα– η ελπίδα στη Χιλή.
Σαντιάγο. Παιδιατρικό νοσοκομείο Σαν Χουάν Ντε Ντίος. Κάθε πρωί στις 11.30 η 48χρονη Μάρτζορι Χιμένεθ φτάνει στην αίθουσα των νεογνών. Με σταθερά βήματα κατευθύνεται σε ένα κρεβατάκι όπου κοιμάται ο –ας πούμε– «Εστεμπάν», αγοράκι ηλικίας μόλις δύο μηνών.
Τον κάνει μπάνιο, τον αλλάζει, τον ταΐζει. Τον νανουρίζει, του μιλάει, του τραγουδάει. Του λέει νέα από τον έξω κόσμο και από τη δική της ζωή. Και πάνω απ’ όλα, τον αγκαλιάζει τρυφερά.
Στις 2.00 το μεσημέρι την αντικαθιστά η 58χρονη Ζακλίν Ντουάλντε. Ακολουθεί την ίδια ρουτίνα μέχρι τις 5.30 το απόγευμα. Φεύγοντας παραδίδει τον Εστεμπάν καθαρό και χαμογελαστό στις νοσηλεύτριες, παίρνοντας ακόμη και τα ρουχαλάκια του για να τα πλύνει σπίτι της – αύριο πάλι.
Καμία από τις γυναίκες δεν είναι η φυσική μητέρα του μικρού. Είναι εθελόντριες ενός προγράμματος που «τρέχει» από το 2024. Σε συνεργασία με ειδικούς της ψυχικής υγείας το πρόγραμμα προσφέρει σε εκατοντάδες ορφανά ή εγκαταλελειμμένα παιδιά αυτό που η κοινωνία δεν μπορεί να τους διασφαλίσει: την πολύωρη καθημερινή σωματική επαφή.
«Το νεογέννητο είναι κατ’ εξοχήν κοινωνικό ον, αναζητά επαφή από τις πρώτες στιγμές της ζωής του. Η τριβή με τον φροντιστή, το κράτημα του μωρού, η φροντίδα του, όλα αυτά ευνοούν την προσαρμογή του μυϊκού τόνου και της σωματικής στάσης. Πρωτίστως όμως αυτή η προσαρμογή επιδρά ευεργετικά στα συναισθήματα του βρέφους», λέει στην εφημερίδα El Pais ο Χιλιανός ψυχίατρος Εδουάρδο Χάαρ, ο εμπνευστής της πρωτοβουλίας.
Πρόκειται για ένα πιλοτικό πρόγραμμα του χιλιανού ιδρύματος για την προστασία των παιδιών «Abrázame» (σημαίνει «Αγκάλιασέ με») με στόχο την καταπολέμηση της λεγόμενης «συναισθηματικής στέρησης».
Ολα τα παιδιά είναι ορφανά ή προέρχονται από δυσλειτουργικό περιβάλλον. Από το 2024 δεκάδες ειδικά εκπαιδευμένοι εθελοντές έχουν γίνει η ανάσα της μάνας και η αγκαλιά του πατέρα για περίπου 500 παιδιά.
Νανούρισμα στην αγκαλιά του κόσμου. Η επανάληψη ορισμένων συμπεριφορών προάγει την εξοικείωση, τη μάθηση, την πρόβλεψη και την απόδοση νοήματος στις πράξεις του μωρού. Οι δεσμοί μεταξύ βρέφους και φροντιστή χτίζουν τα θεμέλια της συναισθηματικής ανάπτυξης. Όταν αυτά απουσιάζουν, το βρέφος συχνά εμφανίζει τάση απόσυρσης. Αποφεύγει την οπτική επαφή με τους ενήλικες, κοιμάται περισσότερο, είναι πιο επιρρεπές σε ασθένειες.
Μια εικόνα για το τέλος. Ο Εστεμπάν κοιμάται ήρεμος στην αγκαλιά μιας από τις δύο εθελόντριες που έχουν δεσμευτεί να του προσφέρουν έναν σταθερό συναισθηματικό δεσμό μέχρι να ζήσει με τη βιολογική ή την ανάδοχη οικογένειά του. Η διαδικασία της έμπρακτης καθημερινής αγάπης μπορεί να διαρκέσει έως και δύο χρόνια.

Σχόλια